Den heilage alliansen


Dei tre grunnleggjarar av Den heilage alliansen: Russland (blå), Austerrike (gul) og Preussen (sort)

Den heilage alliansen var ein allianse som vart inngått mellom Russland, Austerrike og Preussen i 1815 på initiativ av tsar Aleksander I av Russland. Allianseavtala vart underteikna av dei tre maktene i Paris den 26. september 1815. Føremålet var å stå vakt om freden og den kristne verda, derav namnet til alliansen. Alliansen kom i stand sjølv om i dei tre landa var ulike kristne konfesjonelle preferansar: Russisk-ortodoks (Russland), katolsk (Austerrike) og luthersk (Preussen).

Den svært religiøse Aleksander, etter impuls frå sin rådgjevar, baronesse Barbara von Krüdener, såg på at dei europeiske herskarane burde styrast av kristen barmhjertighet og fredsvilje. Fyrstane forplikta seg til i Den heilage treenighets namn herska over folk som fedrar og støtte kvarandre i dette forehavende.[1][2]

Grunnleggjingseklæringa for Den heilage alliansen, 26. september 1815Endra

I den Hellige og udelelige Treenighets navn!
Deres majesteter, keiseren av Østerrike, kongen av Preussen og tsaren av Russland, har som følge av de store begivenheter som har fylt Europa gjennom de siste tre år, og særlig de velgjerninger som det guddommelige forsyn har latt flyte ut over statene, hvis regjeringer alene har satt sin tillit og sine forhåpninger, har vunnet den indre overbevisning, at det er nødvendig å begrunne deres gjensidige forbindelser på de hevdvunne sannheter som vår Himmelske Frelsers uforgjengelige religion lærer.
De erklærer derfor høytidelig at den her foreliggende overenskomst har den hensikt å forkynne dor hele verden deres urokkelige beslutning at rettesnoren for deres handlinger i deres staters indre forvaltning så vel som deres relasjoner til enhver annen regjering alene skal være rettferdighetens, kjærlighetens og fredens bud, som, langt i fra bare er anvendelige på privatlivet, så desto mer skal øve innflytelse på fyrstenes beslutninger og styre alle deres skritt, slik at de gir de menneskelige institusjoner vedvarenhet og avhjelper deres ufullkommenheter.

Dei aller fleste landa i Europa land knytte til seg til alliansen etter innbyding i 1816. Frankrike blei del av alliansen i 1818.

Han vart ein politisk maktreiskap i tiåra etter Wienerkongressen. Den austerrikske utanriksministeren, Fyrst Metternich nytta alliansen til å verna den beståande samfunnsorden og slå ned kvart og eit forsøk på revolusjon. Alliansen freista å verna seg mot tendensar frå den franske revolusjonen, og den var imot demokrati, revolusjon og sekularisme. Med unntak av England, Pavestolen (Kyrkjestaten - for paven var overtydd om at alliansen berre var eit forsøk frå tsaren om å styra folka teokratisk) og Det osmanske riket, støtta alle øvrige statar i Europa alliansen. Det var ei konservativ rørsle som ynskte å verna freden i Europa – innanfor dei enkelte lands eigne politiske rammer.

Etter at tsar Alexanders døydde i 1825 mista alliansen tydinga si og gjekk i praksis i oppløysing.

KjelderEndra

  1. «Den Hellige Alliance». Den Store Danske. Henta 16. juni 2011. 
  2. «Den hellige allians». Store norske leksikon. cc-by-sa. Henta 16. juni 2011. 

LitteraturEndra

  • Maurice Bourquin: Histoire de la Sainte-Alliance, Genève, Georg, 1954.
  • Mark Jarrett: The Congress of Vienna and its Legacy: War and Great Power Diplomacy after Napoleon.I. B. Tauris & Company, 2013, London, ISBN 978-1780761169
  • Philipp Menger: «Die Heilige Allianz - ‚La garantie religieuse du nouveau système Européen‘?» I: Wolfram Pyta (utg.): Das europäische Mächtekonzert. Friedens- und Sicherheitspolitik vom Wiener Kongreß 1815 bis zum Krimkrieg 1853. Stuttgart 2009, s. 209–236.
  • Philipp Menger: Die Heilige Allianz. Religion und Politik bei Alexander I. von Russland (1801-1825). Stuttgart 2014, ISBN 978-3-515-10811-9.
  • Stella Ghervas: Réinventer la tradition. Alexandre Stourdza et l’Europe de la Sainte-Alliance. Honoré Champion, Paris 2008, ISBN 978-2-7453-1669-1.
  • Wilhelm Schwarz: Die Heilige Allianz. Tragik eines europäischen Friedensbundes. Cotta, Stuttgart 1935.