Opna hovudmenyen

Sjaka-kalenderen (sanskrit, også kalla Shaka Samvat eller Saka Samvat) eller Salivahana-kalenderen er ei tidsrekning frå Sør-Asia som i dag har offisiell status som indisk nasjonalkalender. Ei moderne form av kalenderen har offisielt vore i bruk i India sidan 1957.[1] Kalenderen er ein av fleire hindukalendrar.[2]

Året då kalenderen byrjar svarer til år 78 i den vestlege (gregorianske) kalenderen. Byrjinga av året ligg i månaden tsjaitra, dagen etter vårjamdøgn. Dette svarer til 22. mars i den vestlege kalenderen. Eit år i kalenderen har 365 dagar, 366 ved skotår. Den første månaden (tsjaitra) har normalt 30 dagar, 31 ved skotår. Dei neste fem månadane har 31 dagar kvar, dei andre har 30.[1]

Skotår samsvarer med dei i den gregorianske kalenderen.[2]

BrukEndra

Kalenderen har vore i bruk på mange gamle inskripsjonar i Sør- og Søraust-Asia.[1] I dag blir han brukt av The Gazette of India, All India Radio og kalendrar og utsegner frå dei indiske styresmaktene, saman med den gregorianske kalenderen.[3]

Kalenderen er også i bruk blant hinduar på Java og Bali. Den stille dagen, nyepi, er ei balinesisk nyttårsmarkering etter denne kalenderen. Nepal bruker ein avleidd kalender, Nepal Sambat.

OpphavEndra

Kalenderen har eksistert i ulike former, både som ein månekalender og som ein lunisolar kalender.[1] I nord starta ein ny månad ved fullmåne og i sør ved nymåne.[1]

Utgangspunktet til kalenderen er omdiskutert. Mange kronologiar plasserer byrjinga med tidspunktet då kong Tsjasktana kom på trona i Gujarat, i år 78.[4] Ein har funne innskrifter gjort under han, datert til år 11 og 52, i Andhau i Kutch. Desse årstala blir tolka som sjakakalenderåra 11 (89 e.Kr.) og 52 (130 e.Kr.).[5]

Andre moglege utgangspunkt for kalenderen er regjeringstida til kong Kanisjka eller faren hans Vima Kadphises av Kusjanriket, kong Sjalivahana av Satavahanariket, Vonones II av Parthia eller av Nahapana av Veststaprane.[1][6]

KjelderEndra

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 A. Geoffrey Woodhead, Nicola Abdo Ziadeh et al. (26. november 2014), «chronology», Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica, inc. 
  2. 2,0 2,1 The Indian Calendar System, National Hindu Students Forum 
  3. «Government Holiday Calendar». Govt. of India Official website. 
  4. Shailendra Bhandare (2006). «Numismatics and History: The Maurya-Gupta interlude in the Gangetic Plains». I Patrick Olivelle. Between the Empires : Society in India 300 BCE to 400 CE: Society in India 300 BCE to 400 CE. Oxford University Press. s. 69. ISBN 9780199775071. 
  5. Adalbert J. Gail; Gerd J. R. Mevissen; Richard Salomon, red. (2006). Script and Image: Papers on Art and Epigraphy. Motilal Banarsidass. s. 193. 
  6. Krishna Chandra Sagar (1992). Foreign Influence on Ancient India. Northern Book Centre. s. 135–136. ISBN 9788172110284.