Opna hovudmenyen
Den kinesiske muren. Badaling, år 1979
Map of the Great Wall of China.jpg

Den kinesiske muren (kinesisk 萬里長城; forenkla 万里长城; pinyin Wànlĭ Chángchéng, er ein 8 851,8 kilometer lang mur og er eit forsvarverk bygd av jord og stein.

Muren ligg i det nordlege Kina. Han vert rekna som jordas største byggverk.

Den eldste delen av muren som eksisterer, er frå 500 fvt. Den biten er del av Den store Qi-muren.

Kina sin første keisar, Qín Shǐ Huángdì fekk i sin regjeringstid (221–206 fvt.) knytta sammen festningsverk som (tidlegare) vart bygt av forskjellige statar i 771–476 fvt.[1] og i 475–221 fvt.


Fleire delar av den kinesiske muren er øydelagt eller forsvunne med tida. Lokale innfødde har nytta steinen til byggemateriale. I dag er muren freda og vart oppført på verdsarvlista til UNESCO i 1987.

Muren har hatt fleire føremål, mellom anna grensekontroll, og å gjere enklare innsamling av tollavgifter.

Ordsoge

Wànlĭ Chángchéng, på pinyin, tyder «den uendeleg lange borga», eller «den lange borga på 10 000 li»¹.

HistorieEndra

Den store Qi-muren vart byrja på i 685 fvt.[2][3] Staten Qi bygde mur for å skydde mot åtak frå dei sørlege statane Ju og Lu og seinare frå kongedømet Chu.

Staten Yan bygde murar under regjeringstida til kong Zhao av Yan (311–279 fvt.)[4]

Staten Zhao bygde murar i tida 325–299 fvt., regjeringstida til kong Wuling av Zhao.


Tida frå og med Qin-dynastiet (221–206 fvt.)Endra

 
Murar på utkanten til Qin-dynastiet sitt rike

Murar i periferien til dei nordlege statane Yan, Zhao, og Qin vart knytt saman av Kina sin første keisar Qín Shǐ Huángdì, då han samla dei kinesiske statane i 221 fvt.[5]

Keisaren fekk i sin regjeringstid (221–206 fvt.) knytta saman eldre festningsverk.[6]

I 212 fvt. gjekk muren frå Gansu til kysten av Sør-Mandsjuria.


Muren vart bygd under Ming-dynastiet frå slutten av 1300-talet til byrjinga av 1600-talet. Muren skulle verna Kina mot plyndringar fra mongolske og tyrkiske stammer.

FotnotarEndra

¹ 10 000 li = 5 760 km. 10 000 er eit bilete for uendeleg på kinesisk, slik at namnet på muren tyder «den uendeleg lange borga».

ReferansarEndra

  1. «Great Wall of China even longer than previously thought: Survey measures the wall at 21,196 km long». CBC News. June 6, 2012. 
  2. Christopher Knowles (2001). Fodor's Exploring China. Fodor's, original from the University of Virginia. s. 56. ISBN 0-676-90161-1. 
  3. Atlas of World Heritage: China. Long River Press. 2008. s. 74. ISBN 1-59265-060-0. 
  4. di Cosmo 2002, pp. 142–43.
  5. di Cosmo 2002, s. 139.
  6. «Great Wall of China even longer than previously thought: Survey measures the wall at 21,196 km long». CBC News. June 6, 2012. 

BibliografiEndra

  • di Cosmo, Nicola (1999). "13. The Northern Frontier in pre-Imperial China". In Loewe, Michael; Shaughnessy, Edward (redaktørar). The Cambridge History of Ancient China. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-47030-8.

BakgrunnsstoffEndra

  Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Den kinesiske muren