Opna hovudmenyen
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Müllemmer.pngFøreslått sletta: Denne artikkelen er føreslått sletta. Du kan diskutera dette på diskusjonssida.


Ei EuroHawk-drone
Ei drone som vert brukt til å inspisera straumlinjer
Ei amerikansk drone
Ei RQ-1 Predator-drone
Ei X-47
Ei helikopterdrone
Minidrone til fotografering frå høgda

Ei drone er eit fjernstyrd, umanna luftfartøy. Det finst både militære og sivile dronar, og dei operer både i lufta, på bakken, på havet og under vatn. Militære dronar vert brukt til å samla etterretning av militær relevans og å bera og avfyra våpen, utan å risikera livet til eigne soldatar. Sivile dronar vert brukt til mange ulike føremål, som til dømes hobbyfotografering og kommersielle videoproduksjonar. Skiljet mellom sivile og militære dronar er uklart. Militære føretak er i dag leiande i utviklinga av droneteknologi, men leverer i tillegg til den miitære marknaden òg til det sivile. Fleire sivile føretak leverer òg dronar og droneteknologi til den militære marknaden.

Innhaldsliste

ForbodssonerEndra

I Noreg er det forbode å fly dronar i nærleiken av flyplassar. Minsteavstanden er fem kilometer utan spesielt løyve frå tårnet. Årsaka er faren for at dronane kan treffe fly på opp- og nedstigning.[1] Frykta er ekstra stor for at dei kan sugast inn i flyet sine motorar, der drona sine lett antendelege litium-polymerbatterier kan orsaka brann. [2][3][4][5][6][7][8]

HistorieEndra

Dronar vart først brukt under første verdskrig, og fram til andre verdskrig vart dei brukt til å trena skyttarar på luftvernartilleri. Disse var i botn og grunn berre store modellfly. Etter kvart som det har vorte mogleg å krympa elektronikken, samstundes som toleransen for eigne tap har vorte lågare i vestlege samfunn, har umanna luftfartøy vorte vanlegare i militær samanheng. Tradisjonelt har dei vorte brukte som sensorplattformer og mål, men i dag kan dronar òg vera bevæpna: RQ-1 Predator har avfyrt AGM-114 Hellfire i strid - til dømes i Jemen.

Veksten i den militære nytta av dronar kan illustrerast med krigen i Irak: I 2002 brukte amerikanske styrkar rundt 200 dronar, eit tal som har vakse til rundt 3 200 i 2007.[9]

KlassifiseringEndra

  • LALA – Low Altitude Long Endurance
  • MÅLA – Medium Altitude Long Endurance
  • HALE – High Altitude Long Endurance
  • Taktisk

Dronar i tenesteEndra

Amerikanske modellar:

  • RQ-1 Predator/RQ-1 Marinar
  • RQ-2 Pioneer
  • RQ-3 Dark Star
  • RQ-4 Global Hawk/Euro Hawk
  • RQ-5 Hunter
  • RQ-6 Outrider
  • RQ-7 Shadow
  • RQ-11A Raven
  • GNAT-750
  • ScanEagle
  • Dragon Eye
  • BQM-74E Chukar

Britiske modellar:

  • Mercator

Franske modellar:

  • Sperwer

Kinesiske modellar:

  • ChangKong-1
  • ChangKong-2
  • WuZhen-5
  • WuZhen-9
  • ASN-206

Norske modellar:

Sørafrikanske modellar:

  • Kentron Seeker
  • ATE Vulture
  • Denel Bateleur

Israel Aircraft Industries har vore forgjengarar innafor moderne dronar, med system i teneste så tidleg som 1982. USA har teke opp arven, mellom anna ved å kjøpa IAI Pioneer, og seinare utvikla sina eigne system.

  • Israelske modellar:
  • IAI Pioneer
  • RQ-5 Hunter
  • IAI Harpy
  • IAI Heron
  • IAI Rangar
  • IAI Scout
  • IAI Searcher
  • IAI Skylite

Pakistanske modellar:

  • Vector

Indiske modellar:

  • ADA Nishant (RPV)

Jordanske modellar:

  • Jordan Falcon
  • I-wing
  • Jordan Arrow
  • Silent Eye

I populærkulturenEndra

I 2016 siterte og kommenterte Dagbladet årets bok frå Carsten Jensen, «Bruk av dronar er oppgivelsens strategi, dent langtrukne strategien til nederlaget, nihilisme i praksis». Sterke ord frå den danske forfattaren. Det er denne debatten om målet til krigen og metodar det hastar med å få i gang».

Sjå ògEndra

  • Radiostyrt fly

ReferansarEndra

BakgrunnsstoffEndra