Døgnfluger
Ephemeroptera01.jpg
Systematikk
Rike: Dyr Animalia
Infrarike: Protostomia
Overrekkje: Ecdysozoa
Rekkje: Leddyr Arthropoda
Underrekkje: Seksfotingar Hexapoda
Klasse: Insekt Insecta
Underklasse: Flygande insekt Pterygota
Orden: Døgnfluger Ephemeroptera

Døgnfluger (Ephemeroptera) er ei gruppe primitive flygande insekt som finst over heile verda. Ein finn dei som regel i nærleiken av ferskvatn, sidan nymfestadiet deira er heilt vasslevande.

Namnet sitt har døgnflugene fått fordi dei har så kort levetid på land. Sjølv om dei vasslevande nymfene ofte kan leva i godt over eitt år, lever dei kjønnsmogne vaksne individa berre mellom nokre få timar og nokre få dagar, avhengig av art.

Det er registrert om lag 2100 artar døgnfluger i heile verda, 44 av desse finst i Noreg[1]

KjenneteiknEndra

Døgnfluger er spinkle insekt som ein enklast kjenner att på dei tre (stundom to) lange haletrådene. Kroppslengda er frå 3 til 38 mm. Dei har oftast to par vengjer, kor det første alltid er lengst. Dei kan ikkje falda vengjene over kroppen, og heldt dei difor rett opp når dei sit og kviler.

Forbeina er særs forlenga hjå hannane, og vert nytta til å fanga hoa i flukt. Andre og tredje beinpar kan vera redusert; hjå hoer kan dette gjelda alle beina. Vaksne individ tek ikkje til seg føde, og gjer ikkje anna enn å formeira seg før dei døyr.

Nymfene er oftast sylinderforma eller avflata som ei tilpassing til straum. Dei har haletråder som dei vaksne, og ber i tillegg gjeller på bakkroppen. Desse syter for oksygentilgong til trakèsystemet.

ØkologiEndra

Døgnflugenymfer er mellom dei viktigaste virvellause dyra i rennande vatn, og finst òg hyppig i strandsona i innsjøar. Utbreiinga deira er, iallefall i Noreg, stort sett fastsett ut frå abiotiske miljøtilhøve som temperatur, botnsubstrat, vasskvalitet og straum. Ein har gjennom fauna-undersøkingar av døgnfluger kome fram til at fleire av dei er gode indikatorartar, særleg for surt vatn.

Fem artar er oppført på Norsk Raudliste 2006.[2]

KjelderEndra

  1. Brittain, John; Nøst, Terje & Arnekleiv, Jo Vegar (1996): "Ephemeroptera - Døgnfluer" i Aagard, Kåre & Dolmen, Dag (redaktørar): Limnofauna Norvegica - katalog over norsk ferskvannsfauna.' Tapir Forlag, Trondheim. ISBN 82-519-1214-8
  2. Aagard, Kåre; Dolmen, Dag; Andersen, Trond; Bongard, Terje; Kjærstad, Gaute & Solem, John O.: "Døgnfluer, øyenstikkere, steinfluer og vårfluer" i Norsk Rødliste 2006]. Artsdatabanken 2006.