Opna hovudmenyen

Hans Christian Ørsted

dansk fysikar, kjemikar og ingeniør

Hans Christian Ørsted (14. august 17779. mars 1851) var ein dansk fysikar og kjemikar. Han er kjend som den første som framstilte aluminium i 1825, og for å ha oppdaga at det er samband mellom elektrisitet og magnetisme. Oppdaginga til Ørsted var at det rundt ein straumførande leidning finst eit magnetfelt. Han vart merksam på dette ein dag då han skulle gjere eit forsøk på å varme opp ein leidning ved å sende sterk straum gjennom han. I rommet der han utførte eksperimentet låg det tilfeldigvis ei kompassnål i nærleiken av leidningen. Ørsted oppdaga at kompassnåla rørte på seg når han sette på straumen.

Hans Christian Ørsted
Ørsted.jpg
Fødd14. august 1777
Rudkøbing
Død9. mars 1851
København
NasjonalitetDanmark
Områdefysikk
Yrkefysikar, kjemikar, oppfinnar, universitetslærar, ingeniør, farmasøyt
InstitusjonarKøbenhavns Universitet
Danmarks Tekniske Universitet
Alma materKøbenhavns Universitet
DoktorgradsrettleiarJacob Baden
Johann Wilhelm Ritter
MedlemRoyal Society
Kungliga Vetenskapsakademien
Det bayerske vitskapsakademiet
American Academy of Arts and Sciences
Det prøyssiske vitskapsakademiet
Royal Society of Edinburgh
Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL

Denne samanhengen hadde eignetleg den italienske fysikaren Gian Domenico Romagnosi oppdaga 18 år tidlegare, men han fekk ikkje offentleggjort det. Ørsted offentleggjorde funna sine om dette i 1820. Oppdaginga til Ørsted om at elektrisk straum medfører magnetisme førte Michael Faraday inn eit forsøk på å gjere det motsette: å omdanne magnetisme til elektrisitet. 11 år etter at Ørsted hadde offentleggjort oppdaginga si lukkast Faraday med å indusere ein elektrisk straum ved hjelp av magnetisme.

Ørsted (Oersted) har fått ei måleining kalla opp etter seg, Oe, for magnetisk feltstyrke. Ørsted var òg ein framgangsrik kjemikar og var til dømes den første som klarte å utvinne aluminium av kaliumamalgam og aluminiumklorid. Han var òg aktiv i arbeidet for å fremme naturvitskapen i Danmark, og grunnla Selskabet for Naturlærens Udbredelse. Han var ein ven av Hans Christian Andersen.[1]

Sjå ògEndra

KjelderEndra

ReferanseEndra