Opna hovudmenyen
Setesdalsbanen i drift i juli 2003. (Foto: Stian A. Bergum)

Setesdalsbanen er jarnbanestrekninga mellom Kristiansand og Byglandsfjord i Setesdal. Setesdalsbanen er 78 km lang og bygd med sporvidd 1067 mm (3,5 fot).

Innhaldsliste

HistorieEndra

Banen vart opna til Hægeland den 26. november 1895 og til Byglandsfjord den 27. november 1896. Stasjonane langs linja var mellom anna Mosby, Vennesla, Grovene (Grovane), Iveland og Hægeland.

Sørlandsbanen vart opna til Kristiansand i 1938, vart Grovane den nye endestasjonen for Setesdalsbanen, med samband til Sørlandsbanen.

Setesdalsbanen vart nedlagd 1. september 1962, og sporet vart fjerna mellom Byglandsfjord og Beihølen. Den 6 km lange strekninga mellom Beihølen og Grovane vart teke vare på av lokale entusiastar. Setesdalsbanens Hobbyklubb vart starta allereie i 1964.

I dag er Setesdalsbanen ein museumsjarnbane, drivet av Stiftelsen Setesdalsbanen, med damptog som trafikkerer den 8 km lange strekninga mellom Grovane og Røyknes. Fire damplokomotiv frå 1894-1902 er teke vare på, saman med eit tal person- og godsvogner. Ei utviding på om lag 2 km lang utviding til Røyknes stasjon vart opna den 5. september 2004.

Lokomotiva som er tekne vare påEndra

Damplokomotiv for smalt sporEndra

Diesellokomotiv for smalt sporEndra

Diesellokomotiv for normalsporEndra

Desse lokomotiva vert berre nytta til skifting på område med kombinert spor.

LinjekartEndra

Før Sørlandsbanens opna i 1938Endra

 
Kart over Setesdalsbanen
Teiknforklaring
  78,33 km Byglandsfjord (1896)
  78,20 km Byglandsfjord dampsag sidespor
  Agder kjøpelag sidespor
  77,36 km Vassenden bru (1920, 4,5 m)
  76,90 km Vassenden (1930)
  75,76 km Standarfossen sidespor
  75,52 km Reguleringsdammen
  74,06 Sidespor for tyskarane under krigen
  73,91 km Syrtveit
  73,90 km Syrtveit (1896)
  71,35 km Follestø (1933)
  70,32 km Stenbekken bru (1923, 4 m)
  68,71 km Flatebygd (1914)
  68,22 km Odåen bru (1896, 4 m)
  67,93 km Sidespor
  66,93 km Evje (1896)
  66,36 km A/S Evje Raffineringsverk sidespor
  65,66 km Fosvik grustak
  65,00 km Evjemoen (1928)
  65,00 km Evjemoen militære sidespor
  63,70 km Bjoråveien (1930)
  62,94 km Hornnes bru (1896, 137,5 m)
  62,59 km Hornnes (1896)
  61,71 km Voile bru (1896, 17 m)
  59,90 km Hestvåg (1930)
  59,57 km Hestvåg sidespor
  57,59 km Hanås (1928)
  56,59 km Hanåsbekken bru (1896, 4 m)
  56,21 km Moisund sagbruk
  56,10 km Moibekken bru (1896, 4 m)
  55,82 km Moisund (1896)
  54,20 km Slettefett (1932)
  53,10 km Hornekilen bru (1895, 20 m)
  52,22 km Hornesund (1896)
  50,95 km Errekilen bru (1895, 18,8 m)
  50,23 km Fylkesgrense Vest-Agder/Aust-Agder
  49,37 km Hornskilen bru (1929, 9,2 m)
  49,35 km Eldsneset (1928)
  47,88 km Horsnkilen undergang (1895, 5 m)
  47,23 km Kiledalen (1928)
  45,82 km Kiledalsbekken bru (1918, 6,3 m)
  43,97 km Hægeland (1895)
  43,97 km Kile grustak
  43,26 km Hægeland bru (1911, 19 m)
  40,70 km Øvre Gåseflå (1930)
  Bro (1895, 2,5 m)
  39,11 km Gåseflå (1895)
  38,96 km Gåseflå tunnel II (1895, 9,2 m)
  38,91 km Gåseflå tunnel I (1895, 25,4 m)
  38,70 km Nedre Gåseflå
  37,00 km Slemdal tunnel (1895, 86,4 m)
  36,81 km Homevassevja tunnel (1895, 83,6 m)
  34,50 km Iveland (1895)
  32,83 km Beinestvedt
  32,76 km Beinestvedtkilen bru (1920, 5 m)
  32,60 km Beinestvedt tunnel (1920, 25 m)
  29,90 km Nomeland tunnel (1920, 207 m)
  29,78 km Nomeland (1928)
  29,78 km Nomeland nye
  29,12 km Røyknes tunnel II (1920, 40 m)
  28,93 km Røyknes tunnel I (1920, 80 m)
  28,58 km Nomeland sidebane
  28,52 km Langåen bro (1911, 8 m)
  28,38 km Røyknes (1895)
  26,89 km Otterdals sidespor
  24,90 km Løyning tunnel (1895, 123 m)
  23,32 km Kringsjå 1930
  23,10 km Paulen
  22,27 km Paulen bru (1895, 50,1 m)
  20,56 km Rugåna bru (1911, 9,17 m)
  20,41 km Grovane (1895)
  20,10 km Grovane sagbruk
  20,10 km Grovene grustak
  19,52 km Bru over Egelandsaa (1895, 2,5 m)
  19,52 km Egelandsaa
  19,46 km Undergang (1895, 2,5 m)
  19,35 km Veråsveien (1934)
  18,10 km Vennesla (1909)
  17,07 km Graslia (1926)
  14,08 km Hunsfoss tunnel II (1895, 35 m)
  13,89 km Hunsfoss tunnel I (1895, 12 m)
  16,50 km Undergang (1895, 3,8 m)
  16,40 km Hunsfoss (1927)
  16,10 km Tjovemoen (1927)
  15,92 km Hunsfos Fabrikker
  15,58 km Vigeland Brug
  15,42 km Vikeland (1895)
  14,84 km Goli (1927)
  14,58 km Lunden (1927)
  14,28 km Nyland (1927)
  14,08 km Ås tunnel (1895, 70 m)
  13,89 km Nederste Åbel tunnel (1895, 120 m)
  13,07 km Kvarstein sidespor
  13,07 km Kvarstein (1898)
  12,71 km Kvarstein grustak sidespor
  12,54 km Ravnåsveien (1927)
  11,92 km Kvarstein tunnel (1895, 30,1 m)
  11,68 km Kvarstein bru (1895, 191,6 m)
  11,32 km Kvarstein Grinn (1927)
  11,00 km Øvre Mosby (1937)
  10,75 km Røistad (1927)
  10,37 km Høllen (1927)
  10,17 km Bro over Høyebekken (1895, 9 m)
  9,97 km Mosby (1895)
  9,88 km Undergang (1895, 3,8 m)
  9,37 km Mosby tunnel II (1895, 45 m)
  9,18 km Mosby tunnel I (1895, 80 m)
  9,17 km Sagbekken bru (1895, 9,1 m)
  9,02 km Aukland (1913)
  8,06 km Undergang (1895, 2,5 m)
  7,40 km Solsletta (1927)
  7,28 km Bru over Storebekk (1895, 3 m)
  7,11 km Strai (1895)
  Kvernvollen
  5,60 km Strai Cementstøberi (1927)
  4,82 km Langemyr (1927)
  4,01 km Dalane (1903)
  3,91 km Bru over bekk II (1895, 2 m)
  3,48 km Bru over bekk I (1895, 3 m)
  2,20 km Krossen (1936)
  1,60 km Solvang (1927)
  1,60 km Klappane grustak
  1,21 km Møllespor
  1,07 km Natmansbekken bru II (1895, 9,2 m)
  1,04 km Grimsbroen (1936)
  0,44 km Natmansbekken bru I (1895, 5,7 m)
  0,00 km Kristiansand (1895)

Museumsjernbanen pr. 2007Endra

Teiknforklaring
 
  353,37 km Langåen bru (1911, 8 m)
  353,22 km Røyknes (1895)
  351,79 km Otterdals sidespor
  350,97 km Beihøldalen (1996)
  350,53 km Beihølen Dam
  349,74 km Løyning tunnel (1895, 123 m)
  348,17 km Kringsjå (1930)
  347,76 km Paulen Gård (1964)
  347,59 km Paulen (1983)
  347,13 km Paulen bru (1895, 50,1 m)
  345,87 km Grovane plo.
  345,80 km Grovane hp. (1969)
  345,69 km Store bu sidespor
  345,40 km Rugåna bru (1990, 13,6 m)
  345,25 km Grovane (1895)

BakgrunnsstoffEndra

  • Olsen, R, (red.), Fra gamp til damp: Setesdalsbanen - de første hundre år, Stiftensen Setesdalsbanen, 1996.
  • Setesdalsbanen sin nettstad