Sigurd Einbu (fødd 5. november 1866 som Sigurd Enebue, daud 10. mai 1946) var ein norsk sjølvlært astronom frå Lesjaskog, kjent for å ha funne ein nova i stjernebiletet Gemini den 12. mars i 1912. Novaen fekk namnet Nova Geminorum 2.[1][2] I 1912 innførte han òg ein ny klasse variable stjerner, RV Tauri-variabel.[3] Han skreiv etternamnet sitt Enebo i store delar av den vitskaplege karrieren sin.

Sigurd Einbu
Fødd5. november 1866
Død10. mai 1946
NasjonalitetNoreg
Yrkeastronom, faglitterær forfattar

Einbu gjekk på Hamar offentlige lærerskole, og arbeidde som lærar i Øyer, Vågå og Sel før han vendte heim til Dombås. Han blei tidleg interessert i astronomi, men kunne ikkje ofre seg fullt for den astronomiske verksemda før han blei utnemnd til statsstipendiat i 1908. Han var initiativtakar til Norsk Novaselskap. Han fekk oppretta og dreiv ein magnetisk målestasjon på Dombås frå 1916. Han utførte talrike observasjonar av variable stjerner. Einbu gjorde mykje for å spreie astronomisk kunnskap og skape interesse for studiet av stjernehimmelen i Noreg. Han heldt foredrag, skreiv populærastronomiske artiklar og fleire bøker, mellom anna Gjennom stjerneverdenen (2 bind, 1923–24), Bebodde verdner i nytt lys (1928) og Soler og atom (1930). Huset han var fødd i er flytta til Dombås og vart 1985 opna som museum, Einbustugu.

Barndomsheimen Einbustugu er flytt frå Lesjaskog til Dombås, og er eit museum om han.

I 2009 vart Einbudagane arrangert 16-19. september som ein del av astronimiåret.

PrisarEndra

Sigurd Einbu vart tildelt

LitteraturEndra

  • Stjernegransking i gamall og ny tid. 1911
  • Vår sol. 1922
  • Gjennem stjerneverdenen . 1 : Vor sol og dens følge. 1923
  • Vår måne. 1923
  • Gjennem stjerneverdenen . 2 : Melkeveiens soler : (fiksstjernene). 1924
  • Beobachtungen veränderlicher Sterne I - XIV
  • Bebodde verdener i nytt lys. 1928
  • Soler og atom. 1930
  • 250 in den Jahren 1903-1941 in Norwegen beobachtete Feuerkugeln : Errechnung der Radianten u. a.. 1942
  • Dovre kommune gjennom hundreåret 1837-1937. 1949
  • Lesja : litt frå den kommunale soga 1838-1938, og ymse anna. 1949
  • I tillegg var han en flittig folkeopplyser med mange bidrag i tidsskrift og aviser
Om han
  • R. Tambs Lyche. «Sigurd Einbu : Minnetale» I: Det Kongelige norske videnskabers selskabs forhandlinger; bd 19. 1946

KjelderEndra

BakgrunnsstoffEndra