Andre verdskrigen

global konflikt mellom dei allierte og aksemaktene (1939–1945)
(Omdirigert frå Den andre verdskrigen)

Den andre verdskrigen var den mest omfattande militære konflikten i verdshistoria. Krigshandlingar skjedde i fleire verdsdelar samstundes. Krigen kosta fleire titals millionar menneske livet. Krigen i Asia byrja med Japan sitt forsøk på å leggja under seg delar av Kina i 1931. I Europa braut krigen ut i 1939. Tyskland gjekk til åtak på Polen.

Den andre verdskrigen

Allierte styrkar går i land i NormandieD-dagen i 1944.
Dato 1. september 19392. september 1945
Stad Europa, Stillehavet, Asia, Afrika
Resultat Alliert siger
Partar
Aksemaktene:

Flagget til Det tredje riket Det stortyske riket
 Japan
 Italia
 Bulgaria (1941-1944)
 Romania (1941-1944)
 Ungarn (1941-1945)
Flagget til Russland Slovakia
Flagget til Kroatia Den sjølvstendige staten Kroatia (1941-1945)

Dei allierte:

 Sovjetunionen (1941-1945)
 USA (1941-1945)
 Storbritannia
Flagget til Republikken Kina Kina(1937-1945)  Frankrike
 Polen
 Jugoslavia (1941-1945)
 Canada
 Noreg(1940-1945)  Australia
 New Zealand
 El Salvador (1941-1945)  Danmark (1940-1945)
 Etiopia (1942-1945)
 India
 Palestina
 Mongolia (1941-1945)  Belgia (1940-1945)
 Burma
 Tsjekkoslovakia (1941-1945)
 Sør-Afrika
 Nepal
 Nederland
Tannu Tuva (1941-1944)
 Hellas (1940-1945)
 Filippinane (1941-1945)  Burma
 Syria (1945)
 Colombia (1943-1945)
 Panama (1941-1945)
 Marokko (1939-1945)
 Luxembourg (1940-1945)
 Irak (1941-1945)
 Mexico (1942-1945)
 Brasil (1942-1945)
 Costa Rica (1941-1945)  Den dominikanske republikken (1941-1945)
[treng kjelde] Albania (1944-1945)
[treng kjelde] El Salvador (1941-1945)
 San Marino (1944-1945)
 Paraguay (1945)
 Tyrkia (1945)
 Peru (1942)
 Bolivia (1943)
 Venezuela (1945)
 Finland (1945)
 Saudi-Arabia (1945)
 Egypt (1945)
 Honduras (1941-1945)
 Haiti (1941-1945)
 Libanon (1944-1945)
[treng kjelde] Nicaragua (1941-1945)
[treng kjelde] Cuba (1941-1945)
[treng kjelde] Ecuador (1945)
[treng kjelde] Peru (1942-1945)
[treng kjelde] Cuba (1941-1945)
[treng kjelde] Chile (1945)
[treng kjelde] Argentina (1945)
Flagget til Vietnam Viet Minh
Flagget til Italia Kongedømet Italia (1943-1945)

Kommandantar
Flagget til Tyskland Adolf Hitler  

Flagget til Japan Hirohito
Flagget til Italia Benito Mussolini  
...og fleire

Det sovjetiske flagget Josef Stalin

Det amerikanske flagget Franklin D. Roosevelt
Det britiske flagget Winston Churchill
Flagget til Republikken Kina Chiang Kai-shek
...og fleire

Tap
Militære tap:

Over 16 millionar drepne

Sivile tap:
Over 45 millionar drepne

Militære tap:

Over 8 millionar drepne

Sivile tap:
Ca. 4 millionar drepne

Aksemaktene var Tyskland, Italia, Japan og deira allierte. «Dei allierte» var i all hovudsak Storbritannia, USA, Sovjetunionen og Kina. Krigen enda med Japan sin kapitulasjon 2. september 1945. Sambandsstatane (USA) hadde sleppt atombomber over dei japanske byane Hiroshima og Nagasaki, og utrydda hundretusenvis av japanske sivile.

Dei skandinaviske landa var nøytrale. Tyskland gjekk til åtak på Noreg og Danmark i byrjinga av april 1940. Tilsvarande vart Island, Færøyane og Grønland (danske koloniar) hærsett av dei allierte.

Finland måtte først forsvara seg mot sovjetisk åtak under Vinterkrigen vinteren 1939-40, noko dei gjorde godt og fekk mykje sympati for. Men dei finske leiarane allierte seg så med nazi-Tyskland i det finnane kallar "Framhaldskrigen" mot Sovjetunionen frå sommaren 1941, der dei ikkje berre tok att tapte område, men dreiv krigføring langt inn på udiskutabelt sovjetisk område ilag med dei nazistiske styrkane. I 1944 trekte Finland seg frå denne svært uheldige alliansen med Adolf Hitler, og utkjempa Lapplandskrigen. Finnane fekk til ein etter måten gunstig fredsavtale med Sovjetunionen som gjorde at finsk sjølvstende og demokratisk styreform vart bevart. Men dei måtte gå med på nokre grenseendringar (som blant anna gjorde at Noreg fekk felles grense med Sovjetunionen.

I Europa var berre Sverige, Irland, Sveits, Portugal og Spania formelt nøytrale gjennom heile krigen.

Sjå òg endre

Bakgrunnsstoff endre

  Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Andre verdskrigen

Denne spireartikkelen kan utvidast ved hjelp av den utfyllande artikkelen «Andre verdenskrig» på Wikipedia på bokmål/riksmål.