Wikipedia:Utvald artikkel

(Omdirigert frå Wikipedia:UA)
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan verta utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan du leggja inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du òg finn peikarar du kan leggja inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har òg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artiklane vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er vald ut der.

Utvald artikkelEndra

Utvald artikkel   Kandidatar   Kalender

Arkiv: Utvalde artiklar: 2004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022

Diskusjonar: 2007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022



I dag er det torsdag, 19. mai 2022Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Det europeiske økonomiske samarbeidsområdet (EØS):

Det europeiske økonomiske samarbeidsområdet (EØS) er eit frihandelsområde i Europa som vart etablert via EØS-avtalen, ein folkerettsleg avtale mellom Den europeiske unionen (EU) og tre av medlemslanda i Det europeiske frihandelsforbundet (EFTA). EØS utvidar den indre marknaden i EU med dei tre EFTA-landa Island, Liechtenstein og Noreg, som saman utgjer éin marknad styrt av dei same grunnreglane. Desse reglane har som føremål å gjere fri flyt av personar, varer, tenester og kapital mogeleg i den europeiske fellesmarknaden, inkludert å fritt kunne velje opphald i kvart land i området. Det europeiske økonomiske samarbeidsområdet vart etablert 1. januar 1994 etter at EØS-avtalen tredde i kraft.

Då EØS tredde i kraft i 1994, utgjorde partane 17 statar og to europeiske fellesskap: Det europeiske økonomiske fellesskapet (EØF) og det no nedlagde europeiske kol- og stålfellesskapet. Medlemskapet har vakse til 30 statar per 2020: 27 EU-medlemsland, i tillegg til tre av dei fire medlemslanda i EFTA. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Libanon:

Libanon er eit land i Vest-Asia. Det grensar til Syria i nord og aust og Israel i sør. Libanon ligg ved den kulturelle krossvegen mellom Middelhavet og det arabiske innlandet, og dette har diktert den rike historia til landet og forma ein mangfaldig religiøs og etnisk kulturidentitet. Trass i den vesle storleiken til landet er libanesisk kultur kjend både i Midtausten og i verda, styrka av den store libanesiske diasporaen.

Libanon var heimstaden til fønikarane, ein maritim kultur som florerte i over tusen år. I Libanonfjella vart klostertradisjonen kalla den maronittiske kyrkja grunnlagd. Då dei muslimske arabarane erobra regionen, held maronittane på religionen og identiteten sin. Ei ny religiøs gruppe, drusarane, oppstod òg i Libanonfjella.

Før den libanesiske borgarkrigen (1975–1990) hadde landet ein relativt roleg periode med velstand, driven av turisme, jordbruk, handel og bankverksemd. Mot slutten av krigen vart det gjort store forsøk på å gjenoppfriske økonomien og bygge opp att den nasjonale infrastrukturen. Den libanesiske likviditetskrisa, korrupsjon og andre problem har ført til valutakollaps, politisk ustabilitet, varemangel, høg arbeidsløyse og utbreidd fattigdom i landet. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkelEndra

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Statens kunstnerlønn var en årlig pengesum som den norske staten ytte til utvalgte norske kunstnere for fremragende arbeid. De som ble innvilget Statens kunstnerlønn, fikk den for livstid. Kunstnerlønnen ble også kalt diktergasje og komponistgasje, og ordningen varte fra 1863 til 1962. Den ble av statsråd Lars Moen i 1951 beskrevet som «ein honnør og ein takk frå samfunnet til kunstnarane for tilskotet deira til kulturlivet og kulturgrunnlaget».

Selv om det lenge var flest forfattere, kom også andre kunstarter inn etterhvert. I 1927 var det 21 mottakere av kunstnerlønn, og antallet økte fram til ordningen ble avviklet i 1962, da var det 56 mottakere. Kunstnerlønn ble tildelt av Stortinget, gjennom Stortingets vedtak om statsbudsjett. Regjeringa la fram forslag om nye kandidater gjennom forslaget til statsbudsjett. Det finnes flere eksempler på tildelinger som har skapt politisk debatt i Stortingssalen, helt fram til 1940-årene. ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Reduksjon av insektpopulasjoner har blitt registrert i flere studier rundt om i verden etter år 2000. Noen av de insektene som er mest berørt er sommerfugler, møll, biller, øyenstikkere og vannymfer. Mulige årsaker til nedgangen er utpekt til å være ødeleggelse av habitat, som intensivt landbruk, bruk av plantevernmidler, urbanisering, industrialisering, fremmede arter og global oppvarming.

Ikke alle insektordener påvirkes på samme måte. Rapporten Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services (2019) sa at «globale trender for insektpopulasjoner er ukjent, men raske nedganger har blitt godt dokumentert noen steder [..] Lokale nedganger av insektpopulasjoner som ville bier og sommerfugler har blitt hyppig rapportert, og insektforekomsten har avtatt veldig raskt noen steder selv uten stor endring i arealbruk, men det globale omfanget av slike reduksjoner er ikke kjent.» I 2018 igangsatte den tyske regjeringen et handlingsprogram for insektbeskyttelse. I 2019 skrev 27 britiske entomologer og økologer et åpent brev om å «igangsette en intensiv forskning på trusselen for økologiske forstyrrelser forårsaket av insektnedgang». ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkelEndra

Utvald dansk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Det Tyske Forbund blev dannet 8. juni 1815 på Wienerkongressen og bestod af 38 stater (34 fyrstendømmer og 4 bystater). Det afløste Det Tysk-Romerske Rige, som var blevet opløst 1806 som en følge af Napoleonskrigene. Forbundets to vigtigste medlemmer var Preussen og Østrig. I 1829 dækkede forbundet et samlet areal på omkring 630.100 km2 og talte henved 29,2 millioner indbyggere.

Utilfredshed med forbundet førte flere gange til forsøg på en egentlig genskabelse af et tysk rige, således under revolutionerne 1848-1849. I 1866 opløstes forbundet, efter at Preussen på Bismarcks initiativ havde besejret Østrig, og afløstes af Det Nordtyske Forbund (1867-71). Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Munkholmen er en lille norsk ø på 1,3 hektar, som ligger cirka 2 km udenfor Trondheim centrum i Trondheimsfjorden.

Munkholmen er første gang nævnt af Snorre under navnet Nidarholm med henvisning til, at øen blev brugt som rettersted. Frem til reformationen var Nidarholm også navnet på et kloster på øen. I 1600-tallet blev navnet Munkholmen taget i brug, og Munckholm fæstning blev anlagt. Dele af fæstningen er i dag en seværdighed. Fæstningen blev brugt som statsfængsel, og den mest berømte fange, som sad der, var Peder Griffenfeld. Under 2. verdenskrig byggede tyskerne faste antiluftskytsstillinger på Munkholmen.

I dag er øen fredet og et yndet udflugtsmål i sommersæsonen, hvor der afgår både fra Ravnkloa i Trondheim flere gange dagligt. På øen findes en café og en lille restaurant, og der er mulighed for at bade i fjorden. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkelEndra

Utvald svensk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
Utvald svensk artikkel er vald ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Americana är det amerikanska punkrockbandet The Offsprings femte studioalbum, släppt 1998. Bandets grundare Dexter Holland ville skapa ett album som var ett mellanting mellan Smash och Ixnay on the Hombre.

I sitt låtskrivande var Dexter Holland avslappnad och han kände inte samma press som han hade gjort inför Ixnay on the Hombre. Holland inspirerades mycket av en skev och dysfunktionell bild av amerikansk kultur och under arbetet med Americana uppvisade han en ”onaturlig nyfikenhet” för pratshower. Under inspelningen utvecklades Americana till ett konceptalbum, där några av dess teman behandlar människor som i allmänhet inte längre tar ansvar för sina handlingar, tonårsångest och frigörandet från auktoriteterna. Greg K. poängterade dock att låtarna på Americana inte skulle tas på för stort allvar och att de inte skulle ses som vare sig politiska eller värdeladdade utan enbart som underhållning.

Americana fick huvudsakligen positiva reaktioner när det lanserades. Några recensenter ansåg att The Offspring hade lyckats bra med att hitta en balans mellan sina punkrocksrötter och sina mer kommersiella radiolåtar på albumet. Andra recensenter var mer kluvna till Americana och det har beskrivits både som ”motbjudande” och ”värdelöst”. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

T-34 var en sovjetisk medeltung stridsvagn som tillverkades mellan 1940 och 1958. Stridsvagnen anses allmänt ha varit världens bästa stridsvagnsmodell vid den tidpunkt då Sovjetunionen gick med i andra världskriget. Efter krigsslutet blev stridsvagnsmodellen en stor exportframgång. Det tillverkades fler T-34:or under kriget än någon annan stridsvagn och den är endast överträffad av dess efterföljare T-54/-55 i antal tillverkade stridsvagnar totalt. Så sent som 1996 var T-34 ännu i tjänst i 27 länder.

T-34 utvecklades från BT-stridsvagnen och det var tänkt att den skulle ersätta denna serie samt de T-26 som var i tjänst. När den introducerades uppvisade den den bästa balansen av eldkraft, mobilitet och skydd av alla stridsvagnar som fanns då. Inledningsvis kom dess stridseffektivitet att hämmas av den dåliga ergonomiska konstruktionen, bristen på radioapparater och det dåliga taktiska utnyttjandet av stridsvagnen. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 22Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 23Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki