Wikipedia:Utvald artikkel

(Omdirigert frå Wikipedia:VA)
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan verta utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan du leggja inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du òg finn peikarar du kan leggja inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har òg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artiklane vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er vald ut der.

Utvald artikkelEndra

Utvald artikkel   Kandidatar   Kalender

Arkiv: Utvalde artiklar: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023

Diskusjonar: 20072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023



I dag er det fredag, 2. juni 2023Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om The Ventures:

The Ventures eit USA-amerikansk instrumentalt rockeband skipa i Tacoma i Washington i 1958. Gruppa vart starta av Don Wilson og Bob Bogle og har gjennom forskjellige inkarnasjonar hatt innverknad på musikkutviklinga verda over. Med stor dugleik på instrumenta sine, eksperimentering med gitareffektar og unik lyd la dei grunnlaget for mange andre grupper, og dei fekk kallenamnet «Bandet som lanserte tusen band». I 2008 vart The Ventures innlemma i Rock and Roll Hall of Fame.

The Ventures er framleis den mest populære amerikanske rockegruppa i Japan, den nest største platemarknaden i verda. Ein ofte sitert statistikk er at The Ventures selde det dobbelte av The Beatles i Japan. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om John Paul Jones:

John Paul Jones (fødd i 1946) er ein engelsk multi-instrumentalist, låtskrivar, arrangør og plateprodusent. Han er mest kjend for tida då han spela bass, mandolin og klaverinstrument for det engelske rockebandet Led Zeppelin. Jones har sidan utvikla ein solokarriere og fått stor ry som både musikar og produsent. Jones er ein allsidig musikar og spelar òg gitar, koto, lapsteelgitar, autoharpe, fiolin, ukulele, sitar, cello, continuum og blokkfløytene ein kan høyre på Led Zeppelin sin «Stairway to Heaven».

Jones er i dag medlem av supergruppa Them Crooked Vultures med Josh Homme (Queens of the Stone Age/Kyuss/Eagles of Death Metal) og Dave Grohl (Nirvana/Foo Fighters). Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkelEndra

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Liste over islendingesagaene omfatter islendingesagaer (også kjent som ættesagaer) og tåtter, som sammen utgjør den delen av den islandske sagalitteraturen som er episke prosafortellinger som skildrer hendelser på Island i den såkalte sagatiden, fra landnåmstidens avslutning omkring 930 og fram til utpå 1000-tallet. Islendingsagaene ble skrevet av anonyme forfattere på 1200-tallet og 1300-tallet. Sagaenes emner er livsløp, slektshistorie, og konflikter mellom personer og ætter.

Islendingesagaene utgjør bare én av flere kategorier av sagalitteraturen i prosa. De andre sagakategoriene er kongesagaene, fornaldersagaer og samtidssagaer som Sturlunga saga og biskopsagaene. Tættene er korte prosafortellinger som stort sett er skrevet i samme periode som islendingesagaene og med samme emne: islendinger i sagatiden; noen av tættene henter også sin handling fra islendingers møter med de norske kongene senere på 1000-tallet.

Man antar at mellom 30 og 45 islendingesagaer er bevart. ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

En tått (flertall tætter; norrønt þáttr, þættir) er en kort, anekdotisk, islendingesaga i prosa. De er skrevet i samme periode som de lengre islendingesagaene, det vil si på 1200- og 1300-tallet, og skildrer samme emne: islendinger hjemme og ute i perioden fra landnåmet til kristningen av Island (874–1030), i noen tilfeller også fra senere på 1000-tallet.

Mange tætter forteller om en islending som reiser utenlands, til Norge, hvor han opptrer ved hoffet til de norske kongene. Mange av tættene har fellestrekk med islendingesagaene, men det finnes også flere tætter som i stil og innhold ligner mer på fornaldersagaene. Tættene varierer i lengde fra halvannen side til tyve sider. ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkelEndra

Utvald dansk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Arkitektur i København præges av, at byen er berømt for at have balance mellem ny og gammel arkitektur og en homogen bygningsmasse i 5-6 etagers højde, og i 2008 vedtog Borgerrepræsentationen at Indre By skal friholdes for højhuse.

Således fremstår store dele af Indre By ganske velbevaret på trods af historiske bybrande og bombardementer, selv om mange af de berømte tårne og spir er af nyere dato. Brandene betyder dog, at middelalderens bygningsmasse stort set er forsvundet. Modsat fx Stockholm er København præget af punktvise fornyelser af bygningsmassen frem for voldsomme rydninger af større kvarterer. Store dele af Indre By, Christianshavn og Frederiksstaden er underlagt bygningsfredning. Som i mange lignende byer har venerationen for det bestående fulgt de økonomiske konjunkturer: I gode tider er det blevet revet ned, mens perioder med stagnation har resulteret i genbrug af bygninger. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Adam Smith (1723–1790) var en skotsk økonom og moralfilosof. Smith er en af de betydeligste personligheder i samfundsvidenskabernes historie, idet han opfattes som såvel grundlæggeren af økonomi som en moderne videnskab som af ideologien økonomisk liberalisme.

Smiths to hovedværker er det moralfilosofiske værk The Theory of Moral Sentiments fra 1759 og den banebrydende økonomiske analyse i The Wealth of Nations fra 1776.

Smiths økonomiske tanker var påvirket af fysiokraterne, idet han mente, at ikke blot landbruget, men alle produktive erhverv var vigtige for et lands velstand. Fri erhvervsudøvelse og fri konkurrence var afgørende for at fremme denne velstand. Smith forklarede, hvordan markederne fungerer og priserne dannes i en markedsøkonomi. Smith påviste også som den første arbejdsdelingens afgørende betydning for økonomisk vækst og velstand. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkelEndra

Utvald svensk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
Utvald svensk artikkel er vald ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Henry Garnet (1555–1606) var en engelsk jesuitpräst som avrättades för sin inblandning i krutkonspirationen år 1605.

Garnet reste som ung ut i Kontinentaleuropa för att gå med i jesuitorden. Han prästvigdes runt 1582 i Rom och stannade kvar i staden för att undervisa i hebreiska, metafysik och matematik. Garnets akademiska karriär förkortades dock när fader Robert Persons bad honom återvända till England. 1586 anlände Garnet till England och påbörjade sitt missionärsarbete kort därefter. Han uppmärksammade katolikernas förtryckta levnadssituation i England. Han mötte ledaren för krutkonspirationen, Robert Catesby, några gånger under sommaren 1605, men han var ovetandes om dennes planer att lönnmörda kung Jakob. Det var inte förrän jesuiten Oswald Tesimond den 24 juli samma år avslöjade planerna för Garnet som han förstod vad som var på gång.

Efter att krutkonspirationen hade misslyckats den 5 november 1605 tillbringade Garnet flera veckor på rymmen innan han arresterades 27 januari 1606. Garnet avrättades för landsförräderi den 3 maj 1606. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Māoripapegojor (Strigopidae) är en familj av papegojfåglar som består i allt fem arter. Alla idag förekommande arter är endemer på Nya Zeeland medan de två utdöda arterna Norfolkkaka och Chathamkaka förekom på närliggande öar.

Alla arterna är hotade, allt orsakat av människan. Både polynesierna och européerna har introducerat invasiva arter som gris, hund och råttor, som tar ägg från de markhäckande fåglarnas bon. Ytterligare reducering av populationerna har skett genom jakt, habitatförluster och konkurrens om föda från introducerade arter.

De tre idag existerande arterna av māoripapegojor upptar ganska olika ekologiska nischer. Kakapon är flygoförmögen, nattaktiv och välkamouflerad för att undvika dagaktiva större rovfåglar. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 24Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 25Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki