Wikipedia:Utvald artikkel

Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan verta utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan du leggja inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du òg finn peikarar du kan leggja inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har òg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artiklane vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er vald ut der.

Utvald artikkelEndra

Utvald artikkel   Kandidatar   Kalender

Arkiv: Utvalde artiklar: 200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021

Diskusjonar: 200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021



I dag er det søndag, 24. oktober 2021Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Fåfotingar:

Fåfotingar (Pauropoda) er ei gruppe særs små mangefotingar som lever i jord- og strølaget, ofte så langt nede som ein til to meter. Fåfotingane er mjuke, sylinderforma dyr. Som vaksne er dei mellom 0,5 og 2 mm lange. Dette gjer at gruppa omfattar dei minste av mangefotingane, i tillegg til dei med færrast bein - dei har mellom åtte og elleve beinpar.

Fåfotingane lever i jorda, vanlegvis i tettleikar som er mindre enn 100 per kvadratmeter Gruppa er utbreidd over heile verda og omfattar 756 beskrivne artar fordelt på 30 slekter i fem familiar. Ho er generelt særs dårleg kjend, sidan berre ytst få forskarar har fordjupa seg i ho i nokon særleg grad, så det reelle artstalet er mest sannsynleg langt høgare. I Norden er det registrert 16 ulike artar; 13 av desse i Noreg. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om The Maid Freed from the Gallows:

«The Maid Freed from the Gallows» er ein hundreår gammal folkesong om ei fordømd ung kvinne som bed nokon å kjøpe henne fri frå bøddelen. I balladesamlinga til folkloristen Francis James Child er han nummer 95. Balladen har eksistert i mange variantar i forskjellige land, og er omskriven i mange format. Dei mange ulike versjonane har liknande innhald. Ei møy (ei ung ugift kvinne) eller ein mann skal snart hengast (i mange variantar er ikkje grunnen nemnd), og bed bøddelen, eller dommaren, om å venta på ein person som kan betala muting eller løysepengar.

Songen vart spela inn i 1939 som «The Gallis Pole» av visesongaren Huddie «Leadbelly» Ledbetter, men den mest kjende versjonen er frå 1970 av av det engelske rockebandet Led Zeppelin, som kalla han «Gallows Pole» på albumet Led Zeppelin III. Denne var basert på eit arrangement av Fred Gerlach. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkelEndra

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Færøyenes kommuner er det laveste administrative og folkevalgte nivået på Færøyene. Det er i alt 29 kommuner (færøysk: kommunur). Om lag halvparten av befolkningen bor i hovedstadskommunen Tórshavn.

Kommunene har ansvar for en rekke offentlige tjenester, som barnehager, primærhelsetjeneste, arealplanlegging og tekniske tjenester. Interkommunalt samarbeid er utbredt på de fleste tjenesteområder, ettersom den gjennomsnittlige kommunestørrelsen er liten. Tórshavn fikk kommunalt selvstyre i 1866, og ble Færøyenes første kommune. I 1872 ble hele øygruppen inndelt i kommuner, som i begynnelsen var forstanderskap for prestegjeldene. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Disneys klassikere er Walt Disney Animation Studios helaftens tegnefilmer. Navnet «Disneys klassikere» ble introdusert i 1980-årene. Per 2021 har Disney utgitt 60 offisielle Disney-klassikere.

De fem første Disney-klassikerne, Snehvit og de syv dvergene (1937), Pinocchio (1940), Fantasia (1940), Dumbo (1941) og Bambi (1942), går ofte under betegnelsen «Disneys gullalder». Askepott (1950) var begynnelsen på «den andre gullalderen». Etter at Oscar for beste animasjonsfilm ble etablert i 2001, har tre av filmene vunnet denne prisen: Big Hero 6, Frost og Zootropolis. Skjønnheten og udyret (1991) den eneste av de 60 filmene som har vært nominert til Oscar for beste film. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkelEndra

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Owain Glyndŵr (ca. 1359–1414) var en walisisk leder og den sidste indfødte waliser med titlen prins af Wales. Han indledte et voldeligt og langtrukkent oprør mod England om herredømmet i Wales, hvilket mislykkedes.

Den 16. september 1400 indledte Owain et walisisk oprør mod Henrik 4. af England. Han fik hurtigt kontrol over en stor del af Wales og erobrede flere store borge. Oprøret kom dog under pres og. blev til sidst slået ned af den engelske overmagt. Owain blev drevet på flugt fra sine fæstninger i 1409. To gange afslog han tilbud om benådning fra den nye konge Henrik 5. af England, og på trods af en stor dusør blev Owain aldrig forrådt til englænderne.

Glyndwr bliver portrætteret i Shakespeares skuespil Henry IV, Part 1 som Owen Glendower, en vild eksotisk mand, der bliver styret af magi og følelser.

Ved sin død fik Owain en mytisk status som en helt, der venter på at vende tilbage for at befri sit folk. I 1800-tallet genskabte Cymru Fydd-bevægelsen ham som fader til walisisk nationalisme. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Thailands historie adskiller sig fra andre lande i Sydøstasien ved, at landet aldrig har været koloniseret. Bortset fra korte perioder af underkastelse over for nabolandet Burma, og den japanske besættelse under 2. verdenskrig, har Thailand været selvstændigt siden 1200-tallet.

Det første thai-rige, Sukhothai, blev dannet 1238 af indvandrere fra det sydlige Kina. Under kong Ramkamhaeng blev riget befæstet, det thailandske skriftsprog indført, og theravadabuddhismen blev statsreligion. Et nyt rige, Ayutthaya, opstod i 1300-tallet og overtog efterhånden magten i området. I 1500-tallet begyndte europæerne at lave handelsaftaler med Ayutthaya. Efterhånden blev dette og andre små bystater for svage, og et samlet Thailand blev dannet i 1782.

Thailand har siden overgang til konstitutionelt monarki i 1932 afholdt en række demokratiske valg, fået ny forfatning og oplevet statskup, begge omkring en snes gange. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkelEndra

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Kinas historiska huvudstäder avser de städer som under landets historia någon gång varit Kinas huvudstad.

Under vissa perioder då Kina varit splittrat mellan olika dynastier har mer än en stad samtidigt gjort anspråk på att vara Kinas huvudstad. De städer som utmärker sig genom att ha varit huvudstad både många gånger och långa tider är Luoyang, Xi'an, Nanjing och Peking. Dessa kallas "Kinas fyra antika huvudstäder" (中国四大古都). Louyang har varit huvudstad i totalt över 1000 år för nio olika dynastier och Xi'an för sju dynastier i totalt nästan 900 år. Från 1153 har Peking under 732 år av tidsperioden varit Kinas huvudstad. Nanjing har, uppdelat på tio olika epoker, varit huvudstad totalt nästan 400 år.

I begreppet "Kinas sju antika huvudstäder" (中国七大古都) inkluderas utöver de fyra ovan nämnda städerna även Anyang, Hangzhou och Kaifeng. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Emma Goldman (1869–1940) var en litauiskfödd anarkist som verkade i USA, känd för sin politiska aktivism, sitt författarskap och sina offentliga tal. Hon drogs till anarkismen efter Haymarketmassakern, och tränades i att hålla offentliga tal av Johann Most, varefter hon blev en välkänd föreläsare och drog till sig åhörarskaror på tusentals människor. Vid den tiden blev hon också älskarinna till Alexander Berkman, som skulle komma att bli hennes närmaste vän och kamrat livet ut. De planerade tillsammans att mörda industrimagnaten Henry Clay Frick, som en "handlingens propaganda". Frick överlevde, men Berkman dömdes ändå till 22 års fängelse. Goldman fängslades själv ett antal gånger under de efterföljande åren, för "anstiftan till upplopp" och illegal utdelning av information om födelsekontroll. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 44Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 45Endra

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki