Rogaland fylke

fylke i Noreg
(Omdirigert frå Rogaland fylkeskommune)

Rogaland er eit fylke i Noreg. Det grensar i nord til Vestland og i aust til Vestfold og Telemark og Agder. I vest har fylket kystline mot Nordsjøen.

Rogaland fylke
fylke
Fylkesvåpen
Land  Noreg
Del av Vestlandet
Adm.senter Stavanger
Areal 9 376 km²
 •  land 8 605 km²
 •  vatn 771 km²
Folketal 499 417  (1. januar 2024)
Folketettleik 58 / km²
Målform nøytral
Statsforvaltar Bent Høie
Fylkesordførar Ole Ueland (H)
Fylkesnummer 11
Kart
Rogaland fylke
58°58′N 5°43′E / 58.97°N 5.71°E / 58.97; 5.71
Wikimedia Commons: Rogaland
Nettstad: www.rogfk.no

Fylket svarar til det tidlegare Stavanger amt og har sitt nåverande namn frå 1919. Namnet stammar frå rygene, der fyrste ledd er genitiv av det norrøne ordet rygir. Landskapet i fylket femner det meste av norsk natur og Rogaland vert med dette ofte kalla eit Noreg i miniatyr. Her kan ein nemne høgfjell med snø og is som aldri smeltar, mektig fjordlandskap, frodig jordbruksland og berr kyst. Største by og administrerande senter i fylket er Stavanger.

Fylkesvåpenet er teikna av Hallvard Trætteberg og vart godkjent ved kongeleg resolusjon 11. januar 1974. Motivet er ein utskrådd kross med spiss fot, og er forma etter minnesteinen over Erling Skjalgsson som vart reist år 1029. Fylkesblomsteren til Rogaland er klokkelyng, fylkesfuglen er vipa og fylkessteinen er anortositt.

Administrasjon endre

Stavanger er sete for statsforvaltaren og administrasjonen i fylkeskommunen. Av statsadministrasjon har ein Oljedirektoratet i Stavanger.

Stavanger bispedømme femnar heile Rogaland, som omfattar åtte prosti med 44 prestegjeld og 88 sokn. Rogaland tilhøyrer Sør-Vest politidistrikt, og er delt i to tingrettsdistrikt.[1] Rogaland fylkeskommune driver 25 kommunale vidaregåande skular i fylket.

Fylket har til saman 23 kommunar.

Kommunar endre

Folketala i oversynet under er frå SSB per 1. januar 2024.

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd (km²) Målform[2] Distrikt
1101   Eigersund Egersund 000000000015221.000000000015 221 000000000000432.0000000000432 bokmål Dalane
1103   Stavanger Stavanger 000000000149048.0000000000149 048 000000000000071.000000000071 nøytral Jæren
1106   Haugesund Haugesund 000000000038292.000000000038 292 000000000000073.000000000073 bokmål Haugalandet
1108   Sandnes Sandnes 000000000083702.000000000083 702 000000000000304.0000000000304 nøytral Jæren
1111   Sokndal Hauge 000000000003347.00000000003 347 000000000000295.0000000000295 Dalane
1112   Lund Moi 000000000003226.00000000003 226 000000000000409.0000000000409
1114   Bjerkreim Vikeså 000000000002892.00000000002 892 000000000000651.0000000000651 nynorsk
1119   Varhaug 000000000019827.000000000019 827 000000000000258.0000000000258 nøytral Jæren
1120   Klepp Kleppe 000000000020900.000000000020 900 000000000000114.0000000000114 nynorsk
1121   Time Bryne 000000000019910.000000000019 910 000000000000183.0000000000183
1122   Gjesdal Ålgård 000000000012362.000000000012 362 000000000000618.0000000000618 nøytral
1124   Sola Sola 000000000028685.000000000028 685 000000000000069.000000000069
1127   Randaberg Randaberg 000000000011742.000000000011 742 000000000000025.000000000025
1130   Strand Jørpeland 000000000013703.000000000013 703 000000000000218.0000000000218 Ryfylke
1133   Hjelmeland Hjelmelandsvågen 000000000002643.00000000002 643 000000000001090.00000000001 090 nynorsk
1134   Suldal Sand 000000000003889.00000000003 889 000000000001736.00000000001 736
1135   Sauda Sauda 000000000004572.00000000004 572 000000000000546.0000000000546
1144   Kvitsøy Ydstebøhavn 000000000000544.0000000000544 000000000000006.00000000006 nøytral
1145   Bokn Føresvik 000000000000883.0000000000883 000000000000047.000000000047 nynorsk Haugalandet
1146   Tysvær Aksdal 000000000011570.000000000011 570 000000000000425.0000000000425
1149   Karmøy Kopervik 000000000043306.000000000043 306 000000000000230.0000000000230 nøytral
1151   Utsira Utsira 000000000000215.0000000000215 000000000000006.00000000006
1160   Vindafjord Ølensjøen 000000000008938.00000000008 938 000000000000620.0000000000620 nynorsk
11   Rogaland Stavanger 000000000499417.0000000000499 417 000000000009376.00000000009 376 nøytral Rogaland

Klima endre

Fylket ligg i den sørlege utkanten av eit klimabelte med sterkt maritimt, «vestorientert» preg og der høge fjell, djupe fjordar og dalar skaper store kontrastar. Innan Rogaland skjer det ein gradvis overgang til det meir einsarta tilhøvet som pregar det «sørorienterte» Agder. Kyststraumen frå Skagerrak er ein vesentleg klimafaktor.

Om vinteren bles det oftast frå søraust, og om sommaren frå nordvest. Sommarvinden har ofte ein market dagleg variasjon på grunn av solgangsbrisen, noko som fører til at vindstyrken ofte kjem opp i liten kuling eller meir. Årsmiddelet av kuling ved kysten er kring 20 %, medan liten storm eller meir skjer ca. 1 % av tida.

Februar er som regel den kaldaste månaden med ein middeltemperatur på kring 1 °C ved kysten, og frå –5 til –8 °C i indre strøk og i fjellet. Dei lågaste temperaturane som er målte er frå desember til februar og er frå -15 til –20 °C og ned til ca. –25 °C i indre strøk. Den varmaste tida er juli eller august med ein middeltemperatur på 14–15 °C. Dei høgaste temperaturane er målte i juni-august og er 27–33 °C.[3]

Nedbørsfordelinga er forholdsvis einsarta og både ved kysten og i fjellet er årssummane 1000–1200 mm, i enkelte maksimalområde 30–60 km frå kysten går dei opp i kring 2500 mm. Lågare fjell, mindre vinternedbør og høgare sommartemperatur enn i Hordaland og Sogn og Fjordane gjer at det ikkje er større isbrear i fylket.

Det er langt meir tåke i Rogaland enn på resten av Vestlandet, noko som delvis skuldast vårtåke over den kalde kyststraumen og at området er meir utsett mot fuktige luftstraumar frå sør. Ved kysten er det tåke 2-3 % av året, med opp mot 4-8 % i april.

Sjå òg endre

Kjelder endre

  1. Thorsnæs, Geir (18. mars 2022). «Rogaland». Store norske leksikon (på norsk bokmål). 
  2. «Forskrift om målvedtak i kommunar og fylkeskommunar (målvedtaksforskrifta)». Lovdata. 20. desember 2019. Henta 23. desember 2020. 
  3. Dannevig, Petter (3. mai 2022). «Rogaland – klima». Store norske leksikon (på norsk bokmål). 

Bakgrunnsstoff endre